BOBİ FRS mi, TFRS mi? Hangi şirket hangi çerçeveyi uygular?

“Şirketimiz TFRS mi uygulamalı, BOBİ FRS mi?” sorusu, özellikle büyüyen ve ilk kez bağımsız denetim kapsamına giren şirketlerde sorulan bir sorudur. Bu yazı karar mantığını adım adım anlatır ve her adımın dayandığı resmî kaynağı gösterir.

İki çerçeve kısaca

	TFRS	BOBİ FRS
Açılım	Türkiye Finansal Raporlama Standartları	Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı
Yayımlayan	KGK	KGK
Yapı	Ayrı standartlar ve yorumlar (TMS, TFRS ve yorumları)	Bölümlerden oluşan tek standart
Kimler için	KGK kararıyla TFRS uygulaması zorunlu tutulan kuruluşlar; diğerleri isteğe bağlı	Bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulamayan işletmeler

BOBİ FRS’nin ilk sürümü 29 Temmuz 2017 tarihli ve 30138 sayılı (mükerrer) Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1/1/2018 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanmaya başlanmıştır. Kapsamlı değişiklikler içeren BOBİ FRS 2021 Sürümü, 1/1/2021 ve sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanır. KGK standartta sonradan da değişiklikler yapmıştır; güncel metin KGK’nın internet sitesindedir.

Karar adımları

Adım 1: Şirket TFRS uygulamakla yükümlü mü?

KGK’nın 21/8/2014 tarihli Kurul Kararı (Resmî Gazete, 26/8/2014, sayı 29100), kararın ekindeki listede yer alan kurum ve kuruluşların münferit ve konsolide finansal tablolarında Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulamasını öngörür. Listede sermaye piyasası, bankacılık, sigorta ve emeklilik mevzuatına tabi kuruluşlar ile Borsa İstanbul ve kıymetli madenler piyasasıyla ilgili bazı kuruluşlar yer alır. Listede yer almayanlar bu standartları isteğe bağlı olarak uygulayabilir.

Liste zaman içinde güncellenebileceği için şirketin kapsamda olup olmadığı KGK’nın güncel kararlarıyla teyit edilmelidir.

Adım 2: Şirket bağımsız denetime tabi mi?

Bağımsız denetime tabi şirketler, 6434 sayılı Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Belirlenmesine Dair Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir. Bu karar 2022’de 2018/11597 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yerine yayımlanmış, 06/04/2024 tarihli ve 32512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan kararla değiştirilmiştir. KGK’nın açıklamasına göre şirketler kararda dört gruba ayrılır. Bir grup herhangi bir ölçüte bağlı olmaksızın denetime tabidir. Diğer gruplarda üç ölçüt kullanılır:

• aktif toplamı,
• yıllık net satış hasılatı,
• çalışan sayısı.

Şirket, grubuna göre belirlenen ölçütlerden en az ikisinin eşik değerini, tek başına veya bağlı ortaklık ve iştirakleriyle birlikte, üst üste iki hesap döneminde aşarsa, izleyen hesap döneminde denetime tabi olur. Örneğin KGK’nın 2024 duyurusuna göre ölçütleri art arda 2022 ve 2023 hesap dönemlerinde aşan şirketler 2024 hesap dönemi için denetime tabi olmuştur. Eşik değerler gruba göre farklıdır ve dönem dönem değiştirilir. KGK, 2026 ve sonraki hesap dönemlerinde esas alınacak ölçütleri ayrıca yayımlamıştır.

Adım 3: Çerçevenin belirlenmesi

• TFRS uygulamakla yükümlü kuruluş: TFRS.
• Bağımsız denetime tabi, TFRS uygulamakla yükümlü değil: BOBİ FRS. Şirket isterse TFRS’yi uygulayabilir.
• Bağımsız denetime tabi değil: BOBİ FRS’nin kapsamı bağımsız denetime tabi işletmelerdir; bu yazı denetime tabi olmayan şirketlerin raporlama çerçevesini ayrıntılı ele almaz. KGK, küçük ve mikro işletmeler için ayrıca KÜMİ FRS’yi yayımlamıştır; bu standardın şirket için zorunlu mu isteğe bağlı mı olduğu KGK’nın güncel düzenlemesinden teyit edilmelidir.

Çerçeveler arası geçiş kuralı: BOBİ FRS 2021 Kurul Kararı’nın 4. maddesine göre BOBİ FRS’yi uygulayan işletmeler iki yıl geçmedikçe isteğe bağlı olarak TFRS’ye geçemez. İsteğe bağlı olarak TFRS uygulayan işletmelerin BOBİ FRS’ye dönebilmesi için de art arda en az iki yıl TFRS uygulamış olması gerekir. Bu nedenle çerçeve seçimi birkaç yıllık bir karardır.

Uygulamada farkın hissedildiği alanlar

BOBİ FRS daha sade bir yapı sunar, ancak vergi kayıtlarının aynısı değildir. Uygulamada farkın hissedildiği başlıca alanlar şunlardır:

• Kiralamalar: TFRS uygulayan kiracılar TFRS 16’yı uygular. BOBİ FRS’de kiralamalar standardın 15. bölümünde ayrıca düzenlenir. Ayrıntı için TFRS 16 yazısına bakılabilir.
• Finansal araçlar: TFRS’de TFRS 9 uygulanır. BOBİ FRS’de finansal araçlar ve özkaynaklar 9. bölümde düzenlenir.
• Enflasyon düzeltmesi: KGK, TFRS, BOBİ FRS veya KÜMİ FRS uygulayan işletmelerin 31 Aralık 2023 ve sonrasında sona eren yıllık dönem finansal tablolarının TMS 29 veya BOBİ FRS Bölüm 25 uyarınca enflasyon etkisine göre düzeltilerek sunulması gerektiğini duyurmuştur. Sonraki dönemler için KGK duyuruları ayrıca takip edilmelidir.
• Açıklamalar: TFRS’de dipnot açıklamaları her standardın kendi açıklama hükümlerinden geldiği için daha kapsamlı olabilir.

Her iki çerçevede de kıdem tazminatı karşılığı, diğer karşılıklar ve stok değerlemesi gibi konularda vergi kayıtlarından farklı muhasebeleştirme gerekebilir. Ertelenmiş vergide BOBİ FRS ayrım yapar: Standardın 23.3 paragrafına göre büyük işletmelerin ertelenmiş vergi tutarlarını sunması zorunludur, diğer işletmeler için şart değildir (isteğe bağlı konsolide tablo sunulursa konsolide tablolarda zorunludur). Büyük işletme tanımı Kurul Kararının 5. maddesinde yapılır ve eşikleri de dönem dönem güncellenir. Denetime ilk kez giren bir şirket için dönüşüm çalışması ilk denetim yılından önce planlanmalıdır.

İlk kez denetime giren şirketler için hazırlık

1. Kapsamın teyidi: Hangi hesap döneminden itibaren denetime tabi olunduğunun KGK’nın güncel açıklamasıyla belirlenmesi.
2. Çerçeve seçimi: BOBİ FRS veya TFRS. Geçişteki iki yıl kuralı dikkate alınarak ortaklar ve bankalarla birlikte değerlendirilmesi.
3. Açılış finansal durum tablosu: Karşılaştırmalı bilgiler için önceki dönemin de dönüştürülmesi gerekebilir; standardın geçiş hükümleri incelenmelidir.
4. Muhasebe politikaları ve hesap planı eşleştirmesi.
5. Denetçi seçimi: Denetim takviminin kapanış takvimiyle uyumlu hâle getirilmesi.

Ayrıntı için TFRS dönüşüm süreci ve bağımsız denetime hazırlık yazılarına bakılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Eski eşikle değerlendirme: Önceki bir yılın eşik tutarına bakarak kapsam değerlendirmesi yapmak.
• Tek şirket bazında bakmak: Ölçütlerin bağlı ortaklık ve iştiraklerle birlikte de aşılabileceğini göz ardı etmek.
• “Vergi kayıtlarıyla aynı” varsayımı: BOBİ FRS’yi vergi kayıtlarıyla aynı sanmak ve dönüşüm çalışmasını denetim dönemine sıkıştırmak.
• Geçiş kuralını unutmak: Çerçeve seçiminin en az iki yıl bağlayıcı olduğunu hesaba katmamak.

Yönetim açısından çıkarım

Çerçeve seçimi bir muhasebe ayrıntısı değil, şirketin önümüzdeki yıllardaki finansal raporlamasının biçimini belirleyen bir karardır. Kapsamın her dönem güncel düzenlemelerle teyit edilmesi, iki yıl kuralının hesaba katılması ve dönüşümün ilk denetim yılından önce planlanması, denetim sürecinin sorunsuz geçmesine yardımcı olur.

Kaynakların kontrol tarihi: 21 Ekim 2026