- Banka kredi görüşmesinde belirleyici olan, şirketin anlattığı hikâyenin rakamlarla tutarlı olmasıdır. Finansal tablolar, nakit projeksiyonu ve borç takvimi aynı resmi göstermelidir.
- Görüşmeden önce hazırlanacak temel paket: son dönem finansal tablolar ve ara dönem rakamları, borç ve teminat listesi, nakit akış projeksiyonu, kredinin kullanım amacı ve geri ödeme kaynağı.
- Bankanın soracağı soruları önceden cevaplamak, görüşmeyi bilgi toplama toplantısından karar toplantısına dönüştürmeye yardımcı olur.
Kredi başvurusu ihtiyaç doğduğunda, kısa sürede ve dağınık belgelerle yapılabilir. Banka ise başvuruyu kendi kredi süreci içinde, şirketin finansal durumunu ve geri ödeme kapasitesini anlamaya çalışarak değerlendirir. Bu yazı, görüşmeye girmeden önce finans tarafında nelerin hazırlanması gerektiğini anlatır. Her bankanın kendi kredi politikası ve belge listesi vardır; aşağıdaki çerçeve bankanın istediği belgelerin yerine geçmez, onları tutarlı bir bütün hâline getirmeyi amaçlar.
Bankanın cevap aradığı sorular
Kredi değerlendirmesi farklı bankalarda farklı yöntemlerle yapılsa da cevap aranan sorular benzerdir:
- Kredi ne için kullanılacak? İşletme sermayesi, yatırım, mevcut borcun yeniden finansmanı.
- Geri ödeme hangi nakitten yapılacak? Faaliyet nakdi, varlık satışı, ortak desteği.
- Şirket bugün ne durumda? Kârlılık, borçluluk, likidite ve eğilimleri.
- Plan gerçekleşmezse ne olur? Olumsuz senaryoda geri ödeme kapasitesi ve teminatlar.
- Yönetime güvenilebilir mi? Verilen bilginin tutarlılığı ve geçmişte verilen sözlerin tutulması.
Hazırlanacak finansal paket
| Belge | İçerik | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Finansal tablolar | Son yılların bilanço ve gelir tabloları; varsa bağımsız denetim raporu | Banka kayıtlarıyla ve vergi beyanlarıyla tutarlılık |
| Ara dönem rakamları | Yılbaşından bugüne gerçekleşen, geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırmalı | Kapanışın güncel ve mutabakatlı olması |
| Borç takvimi | Banka bazında limit, kullanım, faiz, vade ve teminat | Kısa vadede yoğunlaşan anapara ödemeleri |
| Nakit projeksiyonu | Kredi vadesi boyunca aylık veya çeyreklik nakit akışı | Varsayımların geçmiş performansla karşılaştırılması |
| Alacak ve stok yaşlandırması | Vadesi geçmiş alacaklar, yavaş dönen stoklar | Şüpheli kalemlerin açıkça gösterilmesi |
| Kullanım amacı notu | Kredinin ne için ve nasıl kullanılacağı, geri ödeme kaynağı | Kısa ve rakamlarla desteklenmiş anlatım |
Tutarlılık kontrolü
Bankalar şirketin sunduğu rakamları kendi kayıtlarıyla ve başka kaynaklarla karşılaştırabilir. Bu nedenle görüşmeden önce şu kontroller yapılmalıdır:
- Sunulan finansal tablolar ile vergi beyanlarına esas tablolar arasındaki farkların açıklaması hazır mı?
- Borç listesindeki bakiyeler banka ekstreleriyle mutabık mı?
- Projeksiyondaki satış ve marj varsayımları son dönem gerçekleşenleriyle açıklanabilir mi?
- Projeksiyonda kısa vadeli kredilerin yenileneceği varsayılıyorsa bu açıkça yazıyor mu?
Açıklanamayan bir fark, rakamın kendisinden daha fazla soru doğurur.
Geri ödeme kapasitesinin gösterilmesi
Geri ödeme kapasitesi tek bir oranla anlatılamaz, ancak bir oranla özetlenebilir. Bu amaçla faaliyetlerden elde edilen nakdin borç servisine oranı kullanılabilir. Hesaplama ve tanım farkları için DSCR yazısına bakılabilir. Oranın yanında en az bir olumsuz senaryo gösterilmesi, yönetimin riskleri gördüğünü ortaya koyar. Senaryonun nasıl kurulacağı için tahsilat gecikmesi stres testi yazısı kullanılabilir.
Görüşmenin kendisi
- Kısa bir sunum: Şirketin işi, son dönem performansı, kredinin amacı ve geri ödeme kaynağı birkaç sayfada.
- Sorulara hazır rakamlar: Müşteri yoğunlaşması, döviz pozisyonu, yatırım planı, ortaklara yapılan ödemeler.
- Tek sözcü: Rakamlar konusunda kimin konuşacağı önceden belirlenmeli; farklı kişilerden farklı rakam duyulmamalıdır.
- Takip: Görüşmede istenen ek bilgi listesi tutulmalı ve söz verilen tarihte gönderilmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Projeksiyonu yalnızca kredi için hazırlamak: Yönetimin kendi kullandığı plan ile bankaya sunulan plan farklıysa tutarsızlık er geç ortaya çıkar.
- Olumsuz bilgiyi saklamak: Vadesi geçmiş alacak veya kaybedilen müşteri gibi bilgiler sonradan öğrenildiğinde güven zarar görür.
- Kullanım amacını belirsiz bırakmak: “Genel işletme ihtiyaçları” ifadesi geri ödeme kaynağı sorusunu cevapsız bırakır.
- Son dakika hazırlığı: Mutabakatı yapılmamış rakamlarla yapılan görüşme ikinci bir görüşme gerektirebilir.
Yönetim açısından çıkarım
Kredi görüşmesine hazırlık, bankanın soracağı soruları şirketin önceden kendisine sormasıdır. Tutarlı finansal tablolar, mutabık borç listesi ve varsayımları açıklanmış bir nakit projeksiyonu, görüşmeyi hızlandırır ve yönetimin güvenilirliğini güçlendirir. Kredi kararı bankaya aittir; hazırlık bu kararı garanti etmez, ancak kararın eksik veya tutarsız bilgiye dayanmasını önler.
Bankaların kredi politikaları, belge listeleri ve değerlendirme yöntemleri farklıdır; görüşme öncesinde ilgili bankadan güncel belge listesi alınmalıdır. Yöntem: Bu yazı mesleki analizdir; mevzuat, standart hükmü veya istatistiğe dayanan bir iddia içermez.
Kaynakların kontrol tarihi: